Historia parafii

Dzieje parafii w Starym Lesie od niepamiętnych czasów połączone są z losami miejscowości i odwrotnie. To w archiwach biskupich i parafialnych znajdziemy pierwsze wzmianki o Starym Lesie. Tam dowiemy się jak wyglądała nasza miejscowość wieki temu i jak wyglądało codzienne życie.
Miejscowość Stary Las w większość okresu jakim istniała była własnością biskupów wrocławskich, jak wiele innych miejscowości w naszym regionie.  Możemy pokusić się z stwierdzeniem, że wygląd naszej wsi zawdzięczamy właśnie polityce prowadzonej przez ówczesnych biskupów wrocławskich.

Pierwsza wzmianka dotycząca parafii pojawiał się  w Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis na początku  XIV wieku. Natomiast pierwsze wzmiankowanie kościoła znajdujemy w Dezemregister nuncjusz papieskiego Galgardus de Carceribus  1335 roku. Kolejne udokumentowane wspomnienie  Naszej wspólnoty parafialnej odnajdujemy w Baytrage zur Beschrreibung von Schlessien  z 1784 roku (Opis Śląska). Znajdujemy tam statystykę parafialną  informującą nas o liczbie narodzin (np. rok 1781 - 48), zawieranych małżeństw (np. rok 1781-7), zgonów (np. rok 1781-26). W tej publikacji znajdujemy również pierwszą wzmiankę o budynku plebanii.

Dzisiejszy kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina Biskupa powstał w latach 1913-1917 na miejscu małego kamiennego kościoła znajdującego się w miejscu dzisiejszego głównego ołtarza. Współczesny wygląd naszej Świątyni zawdzięczamy przebudowie w latach 1925/1926. W tych latach kościół uzyskał neobarokowy wygląd wnętrz, piękne witraże przedstawiające świętych oraz organy. 
Z tego okresu pochodzi również kaplica z płaskorzeźbą przedstawiającą Jezusa w Ogrodzie Oliwnym. Pierwotnie na  kaplicy znajdowała się drewniana wieża, w której znajdował się dzwon  bijący jedynie    w celu ogłoszenia śmierci, dzwon ten zwany był dzwonem Maryjnym, pochodził z 1505 roku, w 1942 roku został wraz z drugim dzwonem kościelnym zwanym św. Marcin  pochodzącym z 1938 roku  przetransportowany na przetopienie.  Dzwon, który zawieszony jest na wieży do dnia dnia dzisiejszego zwany jest „Wołaczem” i pochodzi z 1585 roku.  Pochodzi ona z znanej  Będąc w tym miejscy należy wspomnieć o zegarze, który jest przecież jednym z wyznaczników czasu życia na wsi działającym od swojego powstania w 1914 do dnia dzisiejszego, pomagając dawnym i dzisiejszym mieszkańcom miejscowości.

Okres wojenny był dla zabudowań kościelnych okresem względnie spokojnym, pomijając utratę dwóch dzwonów w 1942 roku, to dopiero działania frontu w 1945 roku spowodowały znaczne zniszczenia. Radzieccy żołnierze używali wieży kościelnej jako punktu obserwacyjnego, kiedy zauważyła to armia niemiecka, skierowała ostrzał  w kierunku wieży, dokonując wielu szkód i zniszczeń.  Lata powojenne mijały na remontowaniu i odnawianiu naszej Świątyni. Odnowiono wieżę z zegarem, zaankrowano świątynie. W późniejszych latach zmieniono pokrycie dachowe. Łupek zastąpiono miedzią i blachą.

Otoczenie wkoło kościoła zmieniło się również. Zlikwidowano dawny cmentarz niemiecki, posadzono krzewy, odnowiono bramę i mury. W 1963 roku odmalowywano i restaurowano malowidła kościelne.

Do dnia dzisiejszego zachowały się następujące księgi parafialne dotyczące:

  1. Księgi chrztów: 1875-1902; 1902-1926; 1945-1948; 1949-1957. Brakuje lat: 1927-1944.
  2. Księgi ślubów: 1766-1827; 1828-1882; 1883-1945; 1945-1948; 1949-1957.
    Księgi dodatkowe: 1865-1937; 1850-1856.
  3. Księgi pogrzebów: 1766-1817; 1945-1948; 1949-1957. Brakuje lat: 1818-1944